Kalibreren van het systeem
Het kalibreren is het instellen en aanpassen van - in dit geval - het fotografisch systeem zodat het zoveel mogelijk voldoet aan mijn gestelde eisen ten aanzien van nauwkeurigheid en betrouwbaarheid.
De doelstelling is een afdruk op papier te verkrijgen waarbij in zowel de hoge lichten als de schaduwen zoveel mogelijk details zichtbaar zijn. Dat zal niet altijd lukken, omdat het papier een beperkt contrastbereik heeft in tegenstelling tot een negatief. Ook een negatief heeft een zeer beperkt contrastbereik in vergelijk met het werkelijke licht bij een zeer heldere hemel. Het contrastbereik en daarmee de mogelijkheden worden steeds nauwer. Het is de uitdaging van de fotograaf om het werkelijke contrastomvang van het onderwerp zo optimaal op fotografisch papier te krijgen.
Bij het fotograferen maak ik zoveel mogelijk gebruik van het zonesysteem ontwikkeld door Ansel Adams en Fred Archer in 1940. Dit is een systematische methode om fotografische afdrukken precies zo te krijgen als de fotograaf voor ogen had en is gebaseerd op previsualisatie van de afdruk op basis van het waargenomen beeld.
Het zonesysteem verdeelt zowel het waargenomen beeld, het negatief als de afdruk in maximaal 10 zones: van detailloos donker (het maximale zwart van het papier) oplopend naar detailloos licht (het onbelichte licht van het papier). De zones zijn genummerd van 0 tot X in Romeinse cijfers en hebben betekenis zoals in onderstaande zoneschaal. Zone III en Zone VII zijn van grote betekenis, omdat in deze zones de details nog zichtbaar zijn. De zones II en VIII laten nog een zeer weinig detail zien. De zones komen overeen met 1 stop op de belichtingsmeter: verdubbeling of halvering van de diaframa of belichtingstijd.
Op de volgende site - www.zone2tone.co.uk - treft u informatie aan over het zonesysteem. Kijk ook eens naar een filmpje van Ansel Adams' werkmethode. Ook als u zoekt op 'zone system' of 'zonesysteem' zult u veel informatie vinden. Hoewel het systeem in het begin ontwikkeld en gebruikt is voor vlakfilm, is het ook goed bruikbaar voor rolfilm alswel kleinbeeldfilm. Ook kunnen digitale fotografen baat hebben over de kennis van zones.
Mijn drie vergroters heb ik aangepast aan het gebruik van het papier wat ik gebruik. Hoewel het nu niet zo nodig is, wil ik in de toekomst ook mijn film (vlakfilm, rolfilm en kleinbeeldfilm) kalibreren. Maar dit is monnikenwerk.
